و يابس آن است كه دانه‌هاى آن بسيار ريزهء پيوسته به پوست بدن باشد و خارش بسيار كند و چرك نياورد . و رطب آن است كه چرك آورد و از آن رطوبات لزج و چركاب رقيق دفع گردد . اگر در آن چندان خباثت و ردائت نباشد ، به زودى به اصلاح آيد و الّا از آن خون سياه و چرك غليظ آيد و احياناً در آن كرم ريزه‌هاى سفيد مدور بسيار كوچك شبيه به صيبان - كه به فارسى « تخم شپش » نامند - تولد يابد و در اعضاى داخلى مانند گرده و مثانه نيز جرب به هم مىرسد . « 1 » جرب اجفان / جرب العين جَرَبُ الْعَين : خشونتى است كه عارض اندرون پلك چشم مىگردد با خارش بسيار و چهار نوع مىباشد و در همه آنها چرك از چشم مىآيد . « 2 » و انواع جرب چشم چهار است ؛ اول : آن كه در اندرون چشم خشونتى اندك به هم رسد با حمرت و خارش و اين را « جرب منبسط » نامند . دوم : آن كه در اندرون چشم دانهء كوچك به صورت خفيف كه سر آن سفيد باشد و از آن قشور نازك جدا گردد . سوم : آن كه به صورت ثمر انجير بعضى از آن چسبيده به بعضى و بيخ آنها مستدير و سر آنها تيز و از اين جهت اين را « تينى » نامند . و چهارم : آن كه سياه با خشكريشه باشد و اين ردىترين همه است و به ديرى و دشوارى علاج مىيابد و از جملهء امراض مسريه است . « 3 » جرب مثانه جرب مثانه : آن خارشى است در مثانه ؛ سببش فضول حاد شور يا بورقى است كه بثور اندر مثانه پيدا كند و متقرح گردد و از سوزش بول و بدبويى آن و درد شديد يا حكهء مثانه و بن قضيب و بن رانها ، و پيوسته ماليدن قضيب و نعره‌ها زدن و خصوصاً وقت تبرز و

--> ( 1 ) . همان ، ص 62 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . همان .